سوال:علت جداشدن اکسیژن از هموگلوبین و اتصال دی اکسید کربن؟                                       

پاسخ:                                                                                                                                

ظرفيت اتصال همو گلوبين به اكسيژن در حضور كربن مونو اكسيد كاهش مي يابد زيرا هر دوي اين گازها براي اتصال به جايگاه يكساني در روي همو گلوبين با هم رقابت مي كنند.كربن مونو اكسيد ميل تركيبي بيشتري به همو گلوبين(200 برابر) در مقاسيه با اكسيژن دارد .كربن دي اكسيد جايگاه ديگري را در همو گلوبين نسبت به اكسيژن اشغال مي كند. در خون فاقد اكسيژن  كربن دي اكسيد با آساني بيشتري حل مي شود وافزايش ميل تركيبي كربن دي اكسيد به همو گلوبين در خون وريدي را تحت عنوان "اثر هالدان"نامگذاري كرده اند .از طريق آنزيم كربونيك انهيدراز كربن دي اكسيد با آب واكنش داده و توليد كربونيك اسيد مي نمايدكه به پروتون و بي كربنات نجزيه مي شود.

CO₂ + H₂O → H₂CO₃ → HCO₃^- + H⁺

سطوح بالاي كربن دي اكسيد در خون وريدي باعث كاهش پي اچ و اسيدي تر شدن خون مي گردد . در اين شرايط همو گلوبين با پروتون و كربن دي اكسيد اتصال بر قرار مي كند واين عمل باعث تغيير شكل پروتئين و تسهيل در آزاد شدن اكسيژن مي گردد.پروتون ها در محل هاي مختلفي متصل مي شوند و كربن دي اكسيد به گروه آلفا آمينو متصل شده و كربامات توليد مي كند.بر عكس در خون شرياني كه سطوح كربن دي اكسيد كاهش مي يابد (در مويرگ هاي ريوي)پروتونها و كربن دي اكسيد از همو گلوبين جدا مي شوند و ميل تركيبي هموگلوبين به اكسيژن افزايش مي يابد.تنظيم ميل تركيبي اكسيژن به همو گلوبين از طريق  اتصال يا آزاد شدن كربن دي اكسيد به همو گلوبين را "اثر بور"گويند.

                                                                                 http://en.wikipedia.org/wiki/Hemoglobin